ŠTO JE TO ANEMIJA?


anemija1

 

Pod anemijom (anemija – slabokrvnost) se podrazumijeva smanjenje broja crvenih krvnih zrnaca ili smanjenje količine hemoglobina (nosioca željeza, Fe, koje omogućava prijenos kisika) u zapremnoj jedinici (najčešće i jednog i drugog) uzimajući u obzir starosn dob i spol.

 

Postoji dosta podjela slabokrvnosti. Neke se povezuju sa procesom starenja crvenih krvnih zrnaca i hemoglobina, neke sa mjestom nastanka, neke sa materijama koje su potrebne za njihovo stvaranje i utjecajem na njih materija koje se stvaraju u organizmu zbog raznih patoloških stanja, a prisutne su u krvnoj plazmi, ili pak sa utjecajem nasljednih faktora kao i drugih negativnih faktora iz okoline (na primjer, razne vrste zračenja).

 

Stara podjela koja je napravljena na osnovu gore navedenih faktora a koja je najrazumljivija za širi krug čitaoca je sljedeća:

 

1. Deficitarna anemija: nedostatak Fe (željeza), ili antipernicioznog principa i aminokiselina

 

2. Hemolitička anemija:

a) endogena – problem u razvoju eritrocita uslijed nasljednog faktora
b) egzogena – u plazmi se nalaze materije koje oštećuju eritrocite.

 

Kod ove vrste malokrvnosti, crvena krvna zrnca se brže razaraju i propadaju nego što je uobičajeno (normalan životni vijek crvenih krvnih zrnaca je oko 120 dana)

 

3. Dishemopoetična anemija

a) refraktorna – u nju se ubrajaju svi patološki procesi koji dovode do poremećaja funkcije koštane srži, bilo da nastaju organske promjene, bilo samo funkcionalne
b) mijeloftizična – uslijed razvoja stranih ćelija u koštanoj srži
c) aplastična (hipoplastična) – uslijed nestajanja koštane srži
d) splenična – pojačane funkcije slezene

U novije vrijeme, sa napretkom tehničkih dostignuća, vrše se mnoga ispitivanja koja uvjetuju i drugačije podjele. To je predmet usko specijalističkih procedura i adekvatnog liječenja.

 

Anemija se mora shvatiti ozbiljno

Najčešće anemije su deficitarne anemije uslijed nedostatka željeza. Znatno rijeđi oblici anemije nastaju uslijed manjka vitamina B 12. I u jednom i u drugom slučaju, samo liječničkim pregledom i laboratorijskom analizom može se utvrditi što je točan uzrok i kakva treba biti terapija.

Prema SZO, najčešće su anemije uslijed manjka željeza: čak 30% svjetske populacije pogođeno je ovim oblikom anemije! Ali, s obzirom da pored manjka željeza uzroci anemije mogu biti brojni: razne bolesti želudca i crijeva, uključujući Kronovu bolest (ograničena upala tankog crijeva), poremećaji koštane srži, poremećaji bubrega, tumori, skrivena krvarenja, i brojni drugi,

 

Uloga vitamina B 12 u razvoju anemije

Vegetarijanci i vegani su naročito zainteresirani da saznaju kakva je uloga vitamina B 12 u nastanku anemije, jer o tome postoje razna i protiuriječna mišljenja.

Za normalan razvoj crijvenog krvnog zrnca potrebno je željezo (Fe), antiperniciozni faktor i aminokiseline. Vitamin B 12 je potreban organizmu za pravilan metabolizam bjelančevina. Zajedno sa folnom kiselinom potreban je za sintezu nukleoproteina (bjelančevina koje ulaze u sastav jedra ćelija).

 

Glavna funkcija vitamina B 12 u organizmu čovjeka sastoji se u njegovom učešću u procesu sazrijevanja normoblasta iz proeritroblasta (normoblast je ćelija u fazi sazrijevanja eritrocita koja se normalno nalazi u koštanoj srži i može, ali ne mora sadržati hemoglobin – ovisno o stupnju zrelosti; proeritroblast je matična ćelija crvenog krvnog zrnca koja ima jedro koje se dalje dijeli, gubi jedro i kroz proces sazrijevanja postaje eritrocit – crveno krvno zrnce koje je nosioc hemoglobina). Zato se u tom procesu vitamin B 12 javlja kao zaštita kod nekih tipova perniciozne anemije. Perniciozna anemija je jedna vrsta hiperkromne anemije kod koje postoji smanjen broj eritrocita koji sadrže veću količinu hemoglobina nego što je normalno. Perniciozna anemija nastaje zbog nedostatka antipernicioznog faktora, koji se drugačije zove vanjski činioc (extrinsic factor), a čine ga zajedno vitamin B 12 i folna kiselina. Zajedno, oni su važni za normalnu hematopoezu – proces sazrijevanja eritrocita.

 

Vitamin B 12 se unosi hranom a apsorbira u želudcu, dvanaestopalačnom crijevu i gornjem dijelu tankog crijeva. Za njegovu apsorpciju je potreban unutrašnji faktor (intrinsic factor) koga izlučuje želudačna sluzokoža. Vitamin B12 može se apsorbirati tek pošto se spoji sa tim unutrašnjim faktorom.

 

Ako nema vitamina B 12 u hrani, razvija se se nutriciona makrocitna anemija. A ako nema unutrašnjeg faktora u želudcu, koji omogućava apsorpciju vitamina B 12, makar i da se ovaj vitamin unosi izvana (npr. suplementima), razvit će se perniciozna anemija.

 

Ove dvije vrste se razgraničavaju laboratorijskom analizom razmaza krvi, pomoću kojeg se vidi izgled eritrocita. To je i jedini način da se one ustanove.

 

Ove vrste malokrvnosti su relativno rijetke. Na njih treba misliti obično kod teških oboljenja želudca i crijeva, operacija na želudcu i crijevima sa odstranjenjem većeg dijela želudca ili crijeva, kod jedne vrste crijevnih parazita (Dibotricefalus latus), kod nekih oboljenja jetre, a rijetko za vrijeme trudnoće.


28. svibnja 2017 by Dina
Komentari isključeni za ŠTO JE TO ANEMIJA?